Sayıştay'ın Gebze Belediyesi 2025 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu'nda, ihaleli yapım işlerinde çalışan işçilerin maaşlarının banka dekontlarıyla kontrol edilmediği tespit edildi. Belediye ise ilgili personele gerekli talimatların verildiğini bildirdi.
Belediyede İşçilerin Maaşları Denetlenmemiş!
Sayıştay'ın Gebze Belediyesi 2025 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu'nda, belediyenin ihale yoluyla yaptırdığı inşaat işlerinde dikkat çeken bir eksiklik tespit edildi. Yüklenici ve taşeron firmalarda çalışan işçilerin maaşlarının ödenip ödenmediğinin banka dekontları üzerinden kontrol edilmediği ortaya çıktı. Sayıştay, işçi alacaklarının güvence altına alınması için bu denetimin zorunlu olduğunu vurgularken Gebze Belediyesi, ilgili personele gerekli talimatların verildiğini bildirdi.
RAPORUN 14'ÜNCÜ BULGUSUNDA YER ALDI
Sayıştay Başkanlığı tarafından hazırlanan raporun 14'üncü bulgusunda, belediyenin yüklenici ve alt yüklenici firmalar aracılığıyla yürüttüğü yapım işlerinde çalışanların ücret ödemelerini yeterince kontrol etmediği belirtildi. Denetçiler, işçilere maaşlarının yatırılıp yatırılmadığının banka dekontları üzerinden doğrulanmadığını tespit etti. İnceleme, belediyenin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında yaptırdığı inşaat ve diğer yapım işlerini kapsadı.
SAYIŞTAY TESPİTİ NASIL İFADE ETTİ?
Raporda “Yapılan incelemelerde, İdare tarafından 4734 sayılı Kanun kapsamında yaptırılan yapım işlerinde, yükleniciler ile alt yükleniciler tarafından çalıştırılan işçilere ücretlerinin ödenip ödenmediğinin anlaşılması için banka dekontlarının kontrol edilmediği görülmüştür.”
BELEDİYE PERSONELİNİ DEĞİL, TAŞERON İŞÇİLERİNİ İLGİLENDİRİYOR
Sayıştay'ın dikkat çektiği uygulama, belediyenin kendi kadrosundaki personelden ziyade ihale yoluyla yapılan işlerde görev yapan yüklenici ve taşeron firma çalışanlarını ilgilendiriyor. Mevzuata göre işverenlerin, belirlenen şartlar kapsamında çalışanlarına yaptıkları ücret, prim ve ikramiye ödemelerini banka aracılığıyla yapmaları gerekiyor. 1 Temmuz 2025 tarihinden itibaren Türkiye genelinde en az üç işçi çalıştıran işverenler için bu zorunluluk geçerli. Sayıştay, belediyenin görevlendirdiği yapı denetim personelinin ödemeleri banka dekontları üzerinden kontrol etmesi gerektiğini vurguladı.
MAAŞI ÖDENMEYEN İŞÇİNİN ALACAĞI NASIL KARŞILANACAK?
Raporda, yüklenici veya alt yüklenici tarafından maaşı ödenmeyen işçilerin bulunması halinde ilgili bordrolar üzerinden gerekli işlemlerin yapılacağı, işçi alacaklarının yükleniciye yapılacak hakediş ödemelerinden karşılanacağı hatırlatıldı. Sayıştay, bu yükümlülüğün yerine getirilebilmesi için öncelikle işçilere ödeme yapılıp yapılmadığının kontrol edilmesi gerektiğini belirtti. Banka dekontlarının incelenmemesi, olası ücret ödememe durumlarının tespitini güçleştirebilecek bir eksiklik olarak değerlendirildi.
İDARİ PARA CEZASI BULUNUYOR, ANCAK CEZA KESİLDİĞİ BELİRTİLMEDİ
İlgili yönetmeliğe göre banka aracılığıyla yapılması gereken ödemeleri bu yöntemle gerçekleştirmeyen işverenlere, 2025 yılı için işçi başına ve her ay 2 bin 179 TL idari para cezası uygulanabiliyor. Ancak raporda Gebze Belediyesine veya yüklenici firmalara bu kapsamda herhangi bir ceza kesildiği belirtilmedi. Denetimin temel bulgusu, ücretlerin bankadan ödenmediğinin kesin olarak saptanması değil, banka dekontlarının belediye tarafından kontrol edilmemesi oldu.
YAPI DENETİM GÖREVLİLERİNE SORUMLULUK
Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 34'üncü maddesi uyarınca yapı denetim görevlilerinin, yüklenici ve alt yüklenici çalışanları arasında ücretini alamayanların bulunup bulunmadığını kontrol etmesi gerekiyor. Yüklenicilerin de işçilerine ve teknik personeline yaptıkları ödemelere ilişkin bordroları belirlenen süre içinde yapı denetim görevlilerine sunması zorunlu. Sayıştay, banka kayıtları üzerinden kontrol yapılmasının idarenin hukuki sorumluluğu açısından önem taşıdığına dikkat çekti.
GEBZE BELEDİYESİNDEN YANIT GEREKLİ TALİMATLAR VERİLDİ
Gebze Belediyesi, denetim raporuna verdiği yanıtta gerekli talimatların iletildiğini bildirdi. Belediye, yapı denetim görevlilerine hakediş aşamasında banka dekontlarının kontrol edilmesinin zorunlu olduğu yönünde talimat verildiğini ifade etti. Böylece bundan sonraki hakediş işlemlerinde işçi ücretlerinin banka dekontları üzerinden denetlenmesine yönelik uygulamanın başlatılması amaçlandı.
SAYIŞTAY UYARISINI YİNELEDİ
Sayıştay, raporun sonuç bölümünde Gebze Belediyesinin yapım işlerinde çalışan işçilerin maaşlarının ödenip ödenmediğini banka dekontları üzerinden kontrol etmesi gerektiğini yineledi. Bulgu, kamu kaynaklarıyla yapılan işlerde yalnızca inşaatın ilerlemesinin ve yüklenici hakedişlerinin değil, çalışanların ücret haklarının da izlenmesi gerektiğini ortaya koydu.
