Bilgisayarın 190 Yıllık Yolculuğu.. Dişli Çarklardan Yapay Zekaya
Bir zamanlar odaları dolduran makineler bugün cebimizdeki telefonlara sığdı. Bilgisayarın tarihi, donanım ve yazılımın birbirini sürekli ileri taşıdığı kesintisiz bir yarışın hikayesi.
Öncüller: 1800'ler ve 1930'lar
• 1837: İngiliz matematikçi Charles Babbage, programlanabilir ilk mekanik bilgisayar olarak kabul edilen Analitik Makine'nin tasarımını yaptı.
• 1843: Ada Lovelace, bu makine için yazdığı notlarla ilk algoritma olarak anılan çalışmaya imza attı.
• 1936: Alan Turing, modern bilgisayarın kuramsal temelini oluşturan "Turing makinesi" kavramını ortaya koydu.
• 1941: Konrad Zuse'nin Z3'ü, programlanabilir ilk tam otomatik bilgisayar olarak tarihe geçti.
Elektronik çağ: 1940'lar ve 1950'ler
• 1945-46: ABD'de ENIAC tanıtıldı. Binlerce vakum tüpü içeren makine, günlerce sürecek hesapları saniyelere indirdi. Aynı dönemde John von Neumann'ın program ve veriyi aynı bellekte tutan mimarisi, bugünkü bilgisayarların temeli oldu.
• 1947: Bell Laboratuvarları'nda transistör icat edildi.
• 1951: Ticari amaçla satılan ilk bilgisayarlardan UNIVAC I kullanıma girdi.
• 1957: FORTRAN, ilk yaygın yüksek seviyeli programlama dili olarak yayımlandı.
• 1958: Jack Kilby entegre devreyi geliştirdi.
• 1959: İş dünyasına yönelik COBOL dili ortaya çıktı.
Küçülen makineler, büyüyen ağlar: 1960'lar ve 1970'ler
• 1964: IBM System/360 ve yeni başlayanlara yönelik BASIC dili duyuruldu.
• 1969: ARPANET'in ilk bağlantısı kuruldu; aynı yıl Unix işletim sisteminin geliştirilmesine başlandı.
• 1971: Intel 4004, ilk ticari mikroişlemci olarak piyasaya sürüldü; ilk e-posta da bu yıl gönderildi.
• 1975: Altair 8800 kişisel bilgisayar devrini başlattı; Bill Gates ve Paul Allen Microsoft'u kurdu.
• 1976-77: Apple I ve ardından Apple II geldi.
Bilgisayar eve girdi: 1980'ler
• 1981: IBM PC, MS-DOS ile satışa çıktı.
• 1983: İnternetin ortak dili TCP/IP resmen devreye alındı.
• 1984: Apple Macintosh, grafik arayüzü geniş kitlelere taşıdı.
• 1985: Microsoft Windows 1.0 yayımlandı.
• 1989: Tim Berners-Lee, World Wide Web'in temelini oluşturan öneriyi sundu.
İnternet çağı: 1990'lar ve 2000'ler
• 1991: Linus Torvalds Linux çekirdeğini duyurdu.
• 1993: Mosaic tarayıcısı, web'i sıradan kullanıcıya açtı.
• 1995: Windows 95 ve Java dili piyasaya çıktı.
• 1998: Google kuruldu.
• 2001: Wikipedia yayına girdi, Windows XP satışa sunuldu.
• 2004: Facebook kuruldu; sosyal medya çağı başladı.
• 2006: Amazon Web Services ile bulut bilişim yaygınlaşmaya başladı.
Mobil ve akıllı dönem: 2007'den bugüne
• 2007: iPhone tanıtıldı.
• 2008: İlk Android telefon satışa çıktı.
• 2009: Bitcoin ağı çalışmaya başladı.
• 2012: AlexNet, derin öğrenmenin atılımını tetikledi.
• 2017: Google araştırmacıları Transformer mimarisini duyurdu.
• 2022: ChatGPT'nin yayımlanmasıyla üretken yapay zekâ günlük hayata girdi.
• 2023-2026: Yapay zekâ destekli asistanlar, yazılım geliştirmeden eğitime kadar birçok alanda yaygın kullanıma ulaştı.
Uzmanlara göre bu tarihin ortak çizgisi, her dönemde makinelerin küçülüp ucuzlaması ve daha fazla kişiye ulaşması oldu.
